Trả lời nhanh: Phao cơ và phao điện không thay thế nhau mà làm hai việc khác nhau. Phao cơ (van phao) lắp ở đầu ống cấp vào bồn, tự đóng nước khi mực nước dâng, không cần điện; dùng khi bồn nhận nước trực tiếp từ đường ống có áp. Phao điện (công tắc phao) điều khiển máy bơm: bật bơm khi nước xuống thấp và tắt bơm khi bồn đầy; dùng khi nước được bơm lên bồn mái từ bể ngầm hoặc giếng. Nhà phố phổ biến nhất là kết hợp cả hai: phao cơ cho bể ngầm nhận nước máy, phao điện cho bồn mái điều khiển bơm. Dù chọn loại nào, bồn vẫn phải có ống tràn dẫn ra thoát nước để không tràn khi phao hỏng.
Phao cơ hoạt động thế nào?
Phao cơ dùng sức nổi của bóng phao: nước dâng làm bóng nổi lên, cần phao đẩy gioăng trong cụm van đóng lại; nước hạ thì van mở để cấp tiếp. Trên Nhavui có ba kiểu thường gặp:
- Phao cơ có cần và bóng: bóng nhựa (Phao cơ nhựa Vanni) hoặc bóng inox 304 (Phao cơ inox 304 Vanni), cụm van đồng, có cỡ Ø21 và Ø27. Dễ chỉnh mực nước bằng cách uốn hoặc dời cần.
- Phao cắt inox 304: cần phao dài, phù hợp bồn lớn, bồn mái cần hành trình phao dài.
- Van phao thông minh không bóng: như Van phao nhựa thông minh Onpas (thân Nylon 66, linh kiện ABS, EPDM, inox 304, kèm zoong lưới lọc) hoặc Phao cơ thông minh Vanni PC-03. Gọn, không cần cần phao dài, hợp với bồn nhỏ hoặc miệng bồn hẹp.
Ưu điểm lớn nhất của phao cơ là không dùng điện, không phụ thuộc máy bơm. Nhược điểm là khi áp lực nước yếu, van đóng mở chậm; khi gioăng mòn hoặc rác kẹt, nước sẽ rỉ liên tục.
Phao điện hoạt động thế nào?
Phao điện là một công tắc đóng ngắt theo mực nước, đấu nối tiếp với nguồn cấp cho máy bơm. Công tắc phao điện Pandora trên Nhavui dùng nguồn 220V/50Hz, dòng tiếp điểm 8–15A, có thể đấu theo hai kiểu:
- Kiểu cấp nước: bơm chạy khi nước trong bồn xuống thấp, ngắt khi bồn đầy. Đây là cách dùng cho bồn mái.
- Kiểu thoát nước: bơm chạy khi nước dâng, ngắt khi cạn. Dùng cho hố thu, hố ga, tầng hầm.
Lưu ý quan trọng: dòng điện máy bơm không được vượt dòng tiếp điểm của phao. Bơm công suất lớn nên đi qua khởi động từ hoặc rơ le trung gian thay vì đấu trực tiếp. Ngoài ra nên lắp thêm một phao (hoặc chế độ chống cạn) ở bể ngầm để máy bơm không chạy khô khi bể hết nước.
So sánh nhanh phao cơ và phao điện
| Tiêu chí | Phao cơ | Phao điện |
|---|---|---|
| Điều khiển | Đóng, mở trực tiếp dòng nước vào bồn | Bật, tắt máy bơm |
| Nguồn điện | Không cần | 220V, đi dây tới tủ điện, máy bơm |
| Nguồn nước phù hợp | Nước máy có áp lực, chảy thẳng vào bồn | Nước bơm từ bể ngầm, giếng khoan |
| Khi hỏng | Nước rỉ hoặc chảy liên tục, tràn qua ống tràn | Bơm chạy mãi (tràn bồn) hoặc không chạy (mất nước) |
| Lắp đặt | Vặn ren vào đầu ống cấp, chỉnh cần | Treo quả phao, đấu điện, chỉnh chênh lệch mực nước |
| Bảo trì | Vệ sinh lưới lọc, kiểm tra gioăng, bóng phao | Kiểm tra dây, quả phao, tiếp điểm, aptomat |
Chọn loại nào cho sơ đồ cấp nước nhà bạn?
- Nước máy đủ áp lên thẳng bồn mái: chỉ cần phao cơ ở đầu ống cấp vào bồn mái. Đây là trường hợp đơn giản nhất.
- Nước máy vào bể ngầm, bơm lên bồn mái: phao cơ ở bể ngầm để không tràn bể; phao điện ở bồn mái để tự bật tắt bơm; nên thêm phao chống cạn cho bể ngầm để bảo vệ bơm.
- Giếng khoan bơm lên bồn: dùng phao điện ở bồn chứa; nếu có bồn lọc trung gian, mỗi bồn cần một điểm điều khiển mức nước riêng.
- Bồn inox đặt trên mái với ống cấp yếu: ưu tiên phao cơ có van cỡ lớn (Ø27) để nước vào nhanh hơn, hoặc lắp bơm tăng áp kèm phao điện.
Chưa chọn được bồn? Xem Bồn nước nhựa và inox: nên chọn loại nào? và Bồn nước 500L, 1000L, 1500L: ước tính nhu cầu.
Vì sao bồn vẫn tràn và cách phòng
- Phao cơ: rác, cặn bám vào lưới lọc hoặc gioăng khiến van không đóng kín; bóng phao thủng, ngập nước nên không nổi; cần phao chạm thành bồn, bị kẹt.
- Phao điện: quả phao vướng ống hoặc dây; tiếp điểm bị dính sau thời gian dài đóng ngắt dòng lớn; đặt hai mức nước quá sát nhau khiến bơm bật tắt liên tục.
- Thiếu ống tràn: đây là lỗi nguy hiểm nhất. Ống tràn phải đặt cao hơn mức ngắt của phao và dẫn về đường thoát nước, không xả xuống mái hay sân nhà hàng xóm.
- Không có van khóa trước phao: khi phao hỏng không thể cô lập để thay. Luôn lắp một van khóa trên ống cấp, ngay trước phao.
Nếu nước chảy liên tục trong két bồn cầu chứ không phải bồn chứa, đó là lỗi phao két nước; xem bài Bồn cầu chảy nước liên tục: thay bộ xả, phao két nước thế nào?
Lắp đặt đúng để phao bền
- Đo đường kính ngoài ren ống cấp trước khi mua: van ren ngoài phi 27 tương ứng ren 3/4"; nếu ống khác cỡ, dùng đầu chuyển.
- Quấn băng tan đủ vòng, siết vừa tay để không nứt ren nhựa.
- Đặt bóng phao cách thành bồn và các ống khác để phao lên xuống tự do suốt hành trình.
- Phao điện: đi dây trong ống luồn, mối nối đặt trong hộp kín nước, có aptomat bảo vệ riêng cho mạch bơm.
- Chạy thử: xả bớt nước, quan sát bơm tự bật và tự ngắt; với phao cơ, kiểm tra van đóng hẳn, không còn tiếng nước rỉ.
Câu hỏi thường gặp
Có thể dùng phao điện thay hoàn toàn phao cơ không?
Chỉ khi nước vào bồn bằng máy bơm. Nếu bồn nhận nước máy trực tiếp, phao điện không ngắt được dòng nước, vẫn cần phao cơ.
Phao cơ bóng nhựa hay bóng inox bền hơn?
Bóng inox 304 chống gỉ và chịu va đập tốt hơn, phù hợp bồn mái chịu nắng; bóng nhựa nhẹ, rẻ, dễ quan sát. Cả hai đều cần vệ sinh định kỳ.
Van phao thông minh có cần chỉnh mực nước không?
Theo nhà sản xuất Onpas, loại này tự ngắt, mở theo mực nước mà không cần chỉnh phao; đổi lại, khả năng chỉnh mực nước thủ công hạn chế hơn phao có cần.
Máy bơm lớn có đấu thẳng vào phao điện được không?
Không nên nếu dòng bơm vượt dòng tiếp điểm 8–15A của phao. Khi đó hãy dùng khởi động từ hoặc rơ le trung gian.
Kết luận
Phao cơ kiểm soát dòng nước vào bồn, phao điện kiểm soát máy bơm. Chọn theo sơ đồ cấp nước của nhà: nước máy chảy thẳng thì dùng phao cơ, có máy bơm thì cần phao điện, và trường hợp bể ngầm kèm bồn mái nên kết hợp cả hai. Ống tràn và van khóa trước phao là hai chi tiết nhỏ giúp bồn không bao giờ tràn ra ngoài.
Xem đủ các loại phao bồn nước trên Nhavui.com hoặc gọi hotline 079 67 56789 để được tư vấn chọn phao theo bồn và máy bơm nhà bạn.